Cập nhật ngày 27/08/2026 theo quy định có hiệu lực từ 01/07/2026.

Các trường hợp không phải sử dụng hóa đơn điện tử từ 01/07/2026

Tóm tắt nhanh

Điều 7 Nghị định 254/2026/NĐ-CP quy định tám nhóm không phải sử dụng hóa đơn điện tử. Chỉ áp dụng khi đúng chủ thể, bản chất và điều kiện; không suy thành “không kê khai thuế” hoặc “không cần chứng từ”. Biếu tặng, khuyến mại, trả thay lương, trao đổi và nhiều trường hợp tiêu dùng nội bộ vẫn theo nguyên tắc lập hóa đơn tại Điều 4.

Nguyên tắc đọc Điều 7 Nghị định 254/2026

Điều 4 là nguyên tắc chung, Điều 7 là ngoại lệ phải đọc hẹp. Chỉ một chi tiết như có thu tiền hoặc chuyển quyền sở hữu có thể làm giao dịch không còn được loại trừ. Dù không dùng HĐĐT, đơn vị vẫn có thể phải lưu hợp đồng, bảng kê, biên bản, chứng từ ngân hàng và sổ kế toán. Xem điểm mới Nghị định 254/2026.

Nhóm 1–3: hộ, cá nhân kinh doanh và đại lý đã khấu trừ thuế

1. Trường hợp lập bảng kê thu mua

Hộ, cá nhân kinh doanh bán hàng hóa, dịch vụ thuộc trường hợp lập bảng kê thu mua theo pháp luật thuế TNDN không phải dùng HĐĐT, trừ khi đã đăng ký sử dụng. Không áp dụng cho mọi giao dịch mua từ cá nhân.

2. Cho thuê bất động sản và cung cấp nội dung số cho bên nước ngoài

Áp dụng cho hộ, cá nhân kinh doanh có thu nhập từ cho thuê bất động sản; hoặc cung cấp nội dung số về giải trí, trò chơi, phim, ảnh, nhạc, quảng cáo số cho tổ chức, cá nhân nước ngoài. Không mở rộng sang mọi dịch vụ xuyên biên giới.

3. Đại lý xổ số, bảo hiểm và bán hàng đa cấp

Hộ, cá nhân làm đại lý xổ số, bảo hiểm hoặc bán hàng đa cấp chỉ thuộc ngoại lệ khi doanh nghiệp tương ứng đã khấu trừ thuế theo pháp luật quản lý thuế.

Nhóm 4: tái bảo hiểm, tiền gửi, tài chính, nợ, ngoại tệ và phái sinh

Nhóm này gồm khoản thu từ tái bảo hiểm; nhận tiền gửi; phát hành chứng chỉ tiền gửi, chứng khoán sơ cấp, giấy tờ có giá; bán nợ; ngoại tệ và phái sinh. Với bán ngoại tệ, cuối tháng phải lập bảng tổng hợp chi tiết, chịu trách nhiệm về dữ liệu và cung cấp khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu.

Nhóm 5–7: góp vốn, điều chuyển tài sản và máy móc cho mượn

5. Góp vốn bằng tài sản

Tài sản góp vốn của tổ chức, cá nhân kinh doanh vào tổ chức kinh tế không dùng HĐĐT; vẫn cần hồ sơ sở hữu, định giá, giao nhận và chuyển quyền khi có yêu cầu.

6. Điều chuyển tài sản trong cơ cấu phụ thuộc hoặc khi tổ chức lại

Áp dụng khi điều chuyển giữa công ty mẹ và đơn vị hạch toán phụ thuộc, giữa các đơn vị phụ thuộc trong cùng cơ sở; hoặc khi chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, chuyển đổi loại hình. Không suy rộng sang giao dịch giữa pháp nhân hạch toán độc lập.

7. Máy móc, thiết bị cho mượn phục vụ gia công

Máy móc, thiết bị cho mượn phải là tài sản cố định hoặc công cụ, dụng cụ phục vụ gia công hàng hóa của bên cho mượn, không thu tiền và không chuyển quyền sở hữu. Thiếu một điều kiện thì không thuộc nhóm 7.

Nhóm 8: dùng cho sản xuất, kinh doanh và khoản thu không liên quan bán hàng

Khoản 8 Điều 7 dẫn chiếu Nghị định 181/2025/NĐ-CP, gồm:

Tiếp tục sản xuất, kinh doanh: chuyển kho nội bộ, xuất vật tư hoặc bán thành phẩm để tiếp tục sản xuất trong cùng cơ sở.
Phục vụ sản xuất, kinh doanh: hàng hóa, dịch vụ dùng cho hoạt động của cơ sở, gồm tài sản cố định tự xây dựng hoặc sản xuất.
Khoản thu không liên quan bán hàng, dịch vụ: bồi thường bằng tiền, tiền thưởng, thu đòi người thứ ba của bảo hiểm, thu hộ, thù lao thu hộ/chi hộ của cơ quan nhà nước và khoản thu tài chính.

Tiền bồi thường gồm cả bồi thường đất và tài sản trên đất khi bị thu hồi theo quyết định có thẩm quyền; phải phân biệt với khoản trả cho hàng hóa hoặc dịch vụ.

Bốn cách suy rộng ngoại lệ cần tránh

Không thu tiền: khuyến mại, hàng mẫu, biếu tặng, trao đổi, trả thay lương vẫn có thể phải lập hóa đơn.
Mọi luân chuyển nội bộ: chỉ đúng luồng tiếp tục sản xuất hoặc điều chuyển được liệt kê.
Mọi khoản thu hộ: phí thực hiện dịch vụ thu hộ vẫn có thể là doanh thu dịch vụ.
Khách không lấy hóa đơn: không phải ngoại lệ của Điều 7.

Nếu giao dịch không thuộc Điều 7, tiếp tục xác định loại hóa đơn phù hợp, nội dung phải có và thời điểm lập hóa đơn.

Bảng hồ sơ nên lưu khi không sử dụng hóa đơn điện tử

Nhóm	Hồ sơ kiểm soát gợi ý	Điều kiện phải chứng minh
Bảng kê thu mua	Bảng kê, thanh toán, người bán, nguồn hàng.	Đúng trường hợp TNDN; người bán chưa đăng ký HĐĐT.
Đại lý	Hợp đồng, doanh thu/hoa hồng, khấu trừ thuế.	Đúng loại đại lý, đã khấu trừ.
Góp vốn/điều chuyển	Quyết định, giao nhận, định giá, chuyển quyền.	Đúng quan hệ phụ thuộc hoặc tổ chức lại.
Cho mượn máy	Biên bản, danh mục, thời hạn, mục đích.	Không thu tiền, không chuyển quyền, phục vụ gia công.
Bán ngoại tệ	Dữ liệu giao dịch, bảng tổng hợp cuối tháng.	Chính xác, cung cấp được khi yêu cầu.

Hồ sơ cần được bảo quản có hệ thống để giải trình. Xem nguyên tắc lưu trữ hóa đơn, chứng từ điện tử.

So sánh quy định trước và sau 01/07/2026

Nội dung	Trước 01/07/2026	Từ 01/07/2026
Căn cứ	Nghị định 123/2020, Nghị định 70/2025 và luật thuế.	Điều 7 Nghị định 254; nhóm 8 dẫn chiếu Nghị định 181.
Cấu trúc	Tình huống nằm ở nhiều quy định.	Tám nhóm tập trung tại Điều 7.
Đại lý	Có cơ chế theo từng loại đại lý.	Ngoại lệ gắn với việc đã khấu trừ thuế.
Tài sản	Đã có trường hợp điều chuyển không lập hóa đơn.	Tách góp vốn, điều chuyển, cho mượn thành nhóm.
Áp dụng	Đọc cùng bản chất và luật thuế.	Không suy rộng khỏi điều kiện Điều 7.

Khung tổng thể được trình bày tại quy định hóa đơn điện tử từ 01/07/2026.

Căn cứ pháp lý chính thức

Nghị định 254/2026/NĐ-CP, đặc biệt Điều 4 và Điều 7.
Thông tư 91/2026/TT-BTC.
Nghị định 181/2025/NĐ-CP về hướng dẫn Luật Thuế giá trị gia tăng, đã được sửa đổi, bổ sung và được khoản 8 Điều 7 Nghị định 254 dẫn chiếu.
Nghị định 123/2020/NĐ-CP và Nghị định 70/2025/NĐ-CP dùng để đối chiếu lịch sử.

Câu hỏi thường gặp

Không phải sử dụng hóa đơn điện tử có phải không kê khai thuế?

Không. Nghĩa vụ thuế, kế toán và hồ sơ vẫn xác định riêng.

Hộ cho thuê bất động sản có thuộc ngoại lệ?

Có nếu đúng là hộ, cá nhân kinh doanh và đúng loại thu nhập; không mở rộng sang doanh nghiệp.

Cho mượn máy có thu phí nhỏ có được miễn?

Không đáp ứng điều kiện “không thu tiền”; phải xác định nghĩa vụ theo quy định chung.

Hàng xuất kho nội bộ có luôn không phải lập hóa đơn?

Không. Chỉ luồng tiếp tục sản xuất, kinh doanh trong phạm vi được nêu mới thuộc ngoại lệ.

Khách hàng không cung cấp thông tin có được coi là ngoại lệ?

Không. Đây là vấn đề thông tin người mua, không phải ngoại lệ.

Lưu ý: Danh sách Điều 7 phải được áp dụng theo hồ sơ thực tế. Khi giao dịch có nhiều mục đích hoặc nhiều bên, nên đối chiếu văn bản gốc và cơ quan thuế quản lý trực tiếp.