Cập nhật ngày 27/08/2026 theo quy định có hiệu lực từ 01/07/2026.
Tóm tắt nhanh
Mô hình đại lý đúng giá hưởng hoa hồng phải bám hợp đồng và quyền sở hữu hàng. Hóa đơn hàng bán và hóa đơn hoặc chứng từ hoa hồng là hai luồng khác nhau.
Kết luận áp dụng
Hợp đồng cần quy định chủ thể lập hóa đơn cho khách, cách giao nhận dữ liệu bán, kỳ đối soát, hàng trả lại và thời điểm xác định hoa hồng. Không ghi toàn bộ tiền bán hàng thành doanh thu đại lý.
Trước khi lập hóa đơn, doanh nghiệp phải đối chiếu hợp đồng, thời điểm chuyển giao hoặc hoàn thành, dữ liệu chuyên ngành và hướng dẫn của cơ quan quản lý trực tiếp.
Căn cứ pháp lý và nguồn chính thức
- Nghị định 254/2026/NĐ-CP, hiệu lực 01/07/2026.
- Thông tư 91/2026/TT-BTC, hiệu lực 01/07/2026.
- Hướng dẫn chính thức về thời điểm lập hóa đơn theo ngành.
- Tổng hợp điểm mới do Cục Thuế công bố.
- Hướng dẫn quản lý thuế hoạt động nền tảng số.
Quy trình thực hiện theo ngành
- Bước 1: Kiểm tra đúng bản chất đại lý và quyền định giá.
- Bước 2: Xác định bên lập hóa đơn cho khách.
- Bước 3: Đối soát hàng xuất, bán, tồn và trả lại.
- Bước 4: Lập chứng từ hoặc hóa đơn hoa hồng đúng kỳ.
- Bước 5: Đối chiếu tiền thu hộ với công nợ.
Hồ sơ cần lưu
- Hợp đồng, phụ lục và tài liệu xác định thời điểm chuyển giao hoặc hoàn thành.
- Bảng kê, biên bản nghiệm thu, đối soát hoặc dữ liệu giao dịch chuyên ngành.
- Chứng từ thanh toán, thu hộ, chi hộ và công nợ liên quan.
- XML, bản thể hiện, chữ ký số, mã và phản hồi truyền nhận.
- Hồ sơ điều chỉnh, thay thế, hủy và thông báo cho các bên.
Sai lầm thường gặp
- Nhầm doanh thu hàng với hoa hồng.
- Không có đối soát hàng trả lại.
- Ủy nhiệm lập hóa đơn không thông báo đúng quy trình.
So sánh quy định trước và từ 01/07/2026
| Tiêu chí | Trước 01/07/2026 | Từ 01/07/2026 |
|---|---|---|
| Căn cứ hóa đơn | Nghị định 123/2020, Nghị định 70/2025, Thông tư 32/2025. | Nghị định 254/2026 và Thông tư 91/2026. |
| Nguyên tắc | Lập khi bán hàng hoặc hoàn thành dịch vụ theo trường hợp. | Tiếp tục nguyên tắc nghiệp vụ, áp chuẩn dữ liệu và kết nối mới. |
| Điểm ngành | Áp dụng quy tắc chuyên ngành và hồ sơ giai đoạn trước. | Nguyên tắc đại lý đã có trong quy định thuế và hóa đơn trước đây. Từ 01/07/2026 cần dùng căn cứ hóa đơn mới và bảo đảm dữ liệu ủy nhiệm, truyền nhận đúng hướng dẫn. |
| Đối soát | Thường dựa chứng từ và bảng kê nội bộ. | Cần liên kết dữ liệu giao dịch, XML và phản hồi truyền nhận. |
Ví dụ thực tế
Tình huống: Đại lý thu 100 triệu tiền hàng nhưng hoa hồng 5 triệu; doanh thu phí của đại lý không mặc nhiên là toàn bộ 100 triệu.
Nguyên tắc xử lý: Xác định đúng bản chất khoản thu, chủ thể bán và mốc hoàn thành; không dùng ngày thanh toán thay thế máy móc cho thời điểm lập hóa đơn.
Câu hỏi thường gặp
Có được đợi khách thanh toán mới lập hóa đơn không?
Không mặc nhiên. Phải áp dụng thời điểm bán hàng, hoàn thành dịch vụ, thu tiền hoặc kỳ đối soát theo đúng trường hợp của pháp luật.
Có được gộp nhiều dịch vụ vào một dòng không?
Chỉ khi vẫn phản ánh trung thực và đủ căn cứ. Các cấu phần khác thuế suất, chủ thể hoặc thời điểm nên tách để đối soát.
Khoản thu hộ có phải doanh thu không?
Phải xét hợp đồng, chủ thể chịu chi phí, chứng từ gốc và khoản phí hưởng. Tên gọi nội bộ không quyết định bản chất thuế.
